Concello de Touro Concello de Touro Concello de Touro Concello de Touro

Turismo en Touro

Presentación

Río Ulla

A localidade de Touro está situada moi próxima a Santiago de Compostela, forma parte da fermosa paisaxe do río Ulla e debe ser considerada como parte do xardín da cidade apostólica.

Abrangue unha extensión de 115,3 Km2 distribuída nas parroquias de: Andeade, Bama, Bendaña, Beseño, Calvos de Socamiño, Circes, Cornado, Enquerentes, Fao, Fontes Rosas, Foxás, Loxo, Novefontes, Prevediños, San Fiz de Quión, San Miguel de Vilar, San Pedro de Ribeira, Touro e Turces.

A súa capital atópase no lugar de Fonte Díaz, na parroquia de Touro.

Ademáis do río que principalmente baña as terras de Touro (o río Ulla), dous afluentes de éste tamén o fan: o Lañas e o Brandelos, que conforman uns ecosistemas húmidos moi apropiados para labores agrícolas e gandeiras.

Touro é unha terra de boas feiras e festas nas que se poden deleitar productos da gastronomía galega e productos elaborados na propia zona, como poden ser os queixos.

Reseña histórica de Touro

A Historia do Concello de Touro presenta unha forte relación cás tradicións e as lendas típicas da Comunidade Galega, así como unha orixe sacra e relixiosa. De feito, o nome do concello está relacionado cá chegada dos restos do Apóstolo a Santiago. O relato aparece no Códice Calixtino ou Codex Calixtinus, que data do Século XII, no seu libro terceiro, que se refire a translación dos restos do Apóstolo de Xerusalén a Santiago.

Parroquia de Santiso (Cornado)

A historia comeza cando Santiago, un dos doce apóstolos de Xesucristo, é decapitado en Xerusalén por orde do rei Herodes Agripa, ó redor do ano 42 d. de C., sendo o seu corpo recuperado polos seus discípulos. Tras sete días de navegación chegaron sete discípulos co corpo de Santiago ás costas galegas nunha "barca da pedra" (posiblemente un barco dos que facían o transporte de minerais coma o estaño naquela época). E amarraron a barca nun “pedrón”, o lugar que hoxe é Padrón, onde decidiron irlle pedir axuda á Raíña Lupa, señora das terras situadas nas dúas beiras do Sar, á que lle piden que lles dea "un pequeno templo onde ela colocara un ídolo para adoralo", para levar o corpo a un lugar onde soterralo. A Raíña Lupa tería a súa residencia no Castro Lupario (a cabalo entre Brión, Rois e Teo), e alí se dirixiron.

A Raíña enviounos primeiramente a Duio (Fisterra) a ver ó sacerdote da “Ara Solis” (culto solar), chamado Régulo, a quen deberían pedirlle un lugar para o sepulcro. Este fixo prender os catro discípulos, mais de noite unha luz misteriosa céibaos da súa prisión e volven para onde deixaran o corpo santo. Pero os soldados ás ordes de Régulo decátanse da fuxida e perséguenos. Sen embargo, ó pasaren por unha ponte sobre o río Tambre, esta derrúbase e os soldados morren afogados no río.

Os discípulos volven onda Lupa e cóntanlle o sucedido, pedindo de novo a cesión do templo. A raíña simula ceder, pero en realidade engánaos enviándoos ó Pico Sacro (Boqueixón) a coller uns bois que eran seus, dos que sabía que eran touros bravos, pero dicíndolles que os poderían usar para o traslado do corpo. Ó chegar ó Pico, un dragón atacou os discípulos, pero rebentou ó faceren estes o sinal da cruz. E cando foron coller os touros amansaron milagrosamente, feito ante o cal a raíña decidiu facerse cristiá. Os discípulos colleron, pois, os bois, e trouxeron o corpo do Apóstolo ata o monte de Libredón, en Compostela, onde o enterraron.

Así levouse a cabo o traslado dos restos do Apóstolo a Compostela. Unha vez alí, un dos touros escapou e foi visto a varios kilómetros nun lugar onde, dende aquela, se denominaría como “Touro”. A devoción fixo que a xente do lugar o quixera apresar, e o boi, defendéndose, corneou a unha aldeá , no lugar que hoxe leva o nome de “Cornado” (parroquia do concello de Touro). Os veciños, trala cornada arremeten contra o animal feríndoo e facéndoo fuxir a varios kilómetros, dándolle morte en Boimorto, lugar que expresa o que alí aconteceu.

Da cultura castrexa ao Antigo Réxime

Touro - Muiño da Carballa

Da historia do concello na época castrexa, poucos datos se teñen. Só apareceron algunhas pegadas de emprazamentos e edificacións castrexas, así como a súa pegada na toponimia da zona.

Os romanos tamén poboaron o concello na súa época, aínda que son poucos as pegadas que persisten na actualidade como é a topononimia do Camiño Real, que supostamente son as zonas por onde discorrían as antigas calzadas romanas.

O descubrimento da tumba do Apóstolo no Século IX, tivo moita repercusión non só na cidade de Santiago, senón tamén, nos seus arredores por onde os máis devotos facían a súa peregrinación á “tumba santa".

É importante destacar os asentamentos de familias adiñeiradas no concello, nos Séculos XVII-XVIII que deixaron proba da súa condición e existencia nos impresionantes pazos e casas grandes que aparecen por toda a xeografía do concello.

No Antigo Réxime, o que agora se chama 'concello de Touro, tiña as súas parroquias en cinco xurisdiccións: Xiro da Rocha, Bendaña, Cira, Budiño e Bendaña do Marqués, todas da provincia de Santiago, cá seguinte distribución e dependencias:

  • A xurisdicción de Bendaña estaba distribuída nas parroquias de Bama, Touro e Turces, dependendo do Señorío de Ab. e X.O. polo Rvdo. Arcebispo de Santiago.
  • A xurisdicción de Xiro da Rocha, distribuída nas parroquias de Andeade, Calvos de Socamiño, Circes, Cornado, Fao, Novefontes e Quión, dependendo tamén do Señorío de Ab. e X.O. polo Rvdo. Arcebispo de Santiago.
  • A xurisdicción de Cira, distribuída nas parroquias de Enquerentes, Foxás, Loxo, Ribeira, Vilar e Fontes Rosas, dependendo do Señorío de S.S. e X.O. polo Conde de Altamira.
  • A xurisdicción de Budiño, distribuída nas parroquias de Beseño e Prevediños, dependendo tamén do Señorío de S.S. e X.O. polo Conde de Altamira.
  • A xurisdicción de Bendaña do Marqués, dependendo do S.S. e X.O. polo Marqués de Bendaña.

Actualidade

Escudo de Touro

A constitución de Touro como concello débese á nova división administrativa aprobada por Isabel II, e na súa honra o concello mantén o seu símbolo no seu escudo. O concello foi autorizado a usar o escudo heráldico municipal polo Consello de Ministros o 12 de Agosto de 1982, onde se reproduce o que o concello xa tiña no Século XIX. Aparecen así as letras “Y II” ( Isabel II), cá coroa enriba, timbrado cá coroa Real.

O Século XX no concello de Touro ven marcado, sobre todo , polo vacio demográfico que deixou, primeiro a Guerra Civil (1936-1939) e como consecuencia desta, o proceso migratorio que se levou a cabo nos anos seguintes, con poboación que emigraba sobre todo a América. Ademais tamén se debe mencionar o proceso emigratorio que se levou a cabo nos anos 70, neste caso con destino os países centrais de Europa como Francia, Suíza ou Alemania.

Nas últimas décadas deste Século é debido mencionar o reponte económico e demográfico que supuxo a apertura da Mina de Río Tinto. E xa neste últimos anos hai que destacar dous procesos importantes que se están a dar no concello: por unha parte o retorno das persoas emigradas durante os procesos migratorios antes mencionados, e por outra banda, o proceso de segundas vivendas, é dicir, a utilización de casas rurais como vivendas de fin de semana e tamén como aloxamento de turismo rural.


Proxecto financiado por
Concello de Touro Agader Consellería do Medio Rural FEADER Ministerio de Medio Ambiente y Medio Rural y Marino Xacobeo